{"id":1023,"date":"2025-05-30T21:50:02","date_gmt":"2025-05-30T19:50:02","guid":{"rendered":"https:\/\/evolutionandsecurity.com\/?p=1023"},"modified":"2026-05-20T20:37:18","modified_gmt":"2026-05-20T18:37:18","slug":"rzeczywiste-i-iluzoryczne-kontrowersje-wokol-ciazy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/evolutionandsecurity.com\/?p=1023","title":{"rendered":"Rzeczywiste i iluzoryczne kontrowersje wok\u00f3\u0142 ci\u0105\u017cy"},"content":{"rendered":"

\"\"Autor tekstu: Marta Kobla\u0144ska, 30 maja 2025.\u00a0Zdj\u0119cie: Zap\u0142odnienie. Licencja TBIT, Pixabay<\/p>\n

Im ci\u0119\u017csza jest wada genetyczna zarodka i p\u00f3\u017aniejszego p\u0142odu, tym szybciej jest on eliminowany z organizmu kobiety. L\u017cejsze wady z regu\u0142y pozwalaj\u0105 na donoszenie ci\u0105\u017cy, cho\u0107 nie oznacza to, \u017ce dziecko prze\u017cyje po urodzeniu \u2013 m\u00f3wi\u0105 eksperci z zakresu ginekologii i po\u0142o\u017cnictwa oraz neonatologii<\/strong>.<\/span><\/p>\n

Organizm ludzki powstaje stopniowo, po po\u0142\u0105czeniu si\u0119 kom\u00f3rek p\u0142ciowych m\u0119skiej i \u017ce\u0144skiej oraz skutecznym przemieszczeniu si\u0119 powsta\u0142ej zygoty i zagnie\u017cd\u017ceniu si\u0119 zarodka w jamie macicy kobiety. To ten narz\u0105d wy\u0142\u0105cznie przypisany kobietom tworzy warunki do rozwoju nowego cz\u0142owieka. Nieodzownym elementem tego procesu jest podzia\u0142 kom\u00f3rkowy zygoty i p\u00f3\u017aniejszego zarodka. Wraz z nast\u0119powaniem kolejnych etap\u00f3w ci\u0105\u017cy poszczeg\u00f3lne kom\u00f3rki r\u00f3\u017cnicuj\u0105 si\u0119 buduj\u0105c wyspecjalizowane tkanki, narz\u0105dy i wreszcie ca\u0142y organizm zdolny do \u017cycia w \u015brodowisku zewn\u0119trznym. Tak w skr\u00f3cie wygl\u0105da \u017cycie p\u0142odowe, ale po drodze mo\u017ce zdarzy\u0107 si\u0119 wiele zak\u0142\u00f3ce\u0144.<\/span><\/p>\n

Ewolucja tak \u201ezaplanowa\u0142a\u201d zar\u00f3wno genetyk\u0119, jak i anatomi\u0119, \u017ce w przypadku modelowego rozwoju ci\u0105\u017cy dziecko rodzi si\u0119 oko\u0142o 39. tygodnia, kiedy wykszta\u0142cony jest szkielet zdolny do utrzymania cia\u0142a, a narz\u0105dy wewn\u0119trzne mog\u0105 ju\u017c przyswaja\u0107 pokarm poza organizmem kobiety. P\u0142uca s\u0105 za\u015b na tyle dojrza\u0142e i sprawne, \u017ce podejmuj\u0105 wymian\u0119 gazow\u0105 z otoczeniem zewn\u0119trznym. Serce, kt\u00f3rego zal\u0105\u017cki albo zal\u0105\u017cek mog\u0105 kszta\u0142towa\u0107 si\u0119 ju\u017c w oko\u0142o 5. tygodniu ci\u0105\u017cy oplecione jest wydolnymi naczyniami, z kt\u00f3rych najwa\u017cniejsze s\u0105 t\u0119tnice dostarczaj\u0105ce tlen do powstaj\u0105cych narz\u0105d\u00f3w oraz m\u00f3zgu (\u017cy\u0142y kszta\u0142tuj\u0105 si\u0119 p\u00f3\u017aniej). M\u00f3zg za\u015b dojrzewa jeszcze przez wiele lat po narodzinach, podobnie jak uk\u0142ad kostny, istotnie warunkuj\u0105cy osi\u0105gni\u0119cie wieku dojrza\u0142ego oraz d\u0142ugo\u015b\u0107 \u017cycia. <\/span><\/p>\n

Ale tak jak w toku ka\u017cdego procesu tworzenia, przekszta\u0142ce\u0144 i w ka\u017cdym \u017cyciu, w czasie jego trwania mo\u017ce doj\u015b\u0107 do mniej lub bardziej nieoczekiwanych zwrot\u00f3w. Te zwroty to albo wady genetyczne ,,zapisane\u201d ju\u017c w kom\u00f3rkach p\u0142ciowych rodzic\u00f3w, cz\u0119sto dziedziczone od zamierzch\u0142ych przodk\u00f3w, albo inne problemy. Nie oznacza to, \u017ce wady zawsze si\u0119 ujawni\u0105, bo dziecko tych samych rodzic\u00f3w mo\u017ce urodzi\u0107 si\u0119 zdrowe, jak i ci\u0105\u017ca mo\u017ce zgin\u0105\u0107 samoistnie. Wady mog\u0105 wynika\u0107 z nieprawid\u0142owego po\u0142\u0105czenia si\u0119 kom\u00f3rki \u017ce\u0144skiej i m\u0119skiej przy zap\u0142odnieniu (nast\u0119puje w jajowodzie), albo z niesprzyjaj\u0105cego \u015brodowiska jamy macicy, kt\u00f3re r\u00f3wnie\u017c mo\u017ce uniemo\u017cliwia\u0107 prawid\u0142owy rozw\u00f3j zarodka. To dlatego wiele ci\u0105\u017c jest eliminowanych samoistnie z organizmu kobiety jeszcze przed wykszta\u0142ceniem si\u0119 \u0142o\u017cyska (kt\u00f3re zajmuje miejsce cia\u0142ka \u017c\u00f3\u0142tego i tworzy si\u0119 ze specjalnych kom\u00f3rek zwanych trofoblastami w oko\u0142o 12. tygodniu ci\u0105\u017cy), albo obumiera. Kiedy tak si\u0119 dzieje? Przyk\u0142adowo w\u00f3wczas, gdy cho\u0107 rozwija si\u0119 zal\u0105\u017cek serca brakuje t\u0119tnic b\u0119d\u0105cych nieodzownym elementem do jego dalszego rozwoju i funkcjonowania. Kiedy zanika puls, ci\u0105\u017ca obumiera wewn\u0105trz macicy i jest to wskazanie do usuni\u0119cia jej z organizmu kobiety z uwagi na stan zagro\u017cenia dla jej \u017cycia. Ci\u0105\u017ca mo\u017ce obumrze\u0107 na ka\u017cdym etapie jej rozwoju. W zale\u017cno\u015bci od mniejszego lub wi\u0119kszego zaawansowania dobiera si\u0119 inne metody eliminacji z organizmu (je\u017celi nie zostanie wydalona samoistnie), kt\u00f3re obejmuj\u0105 r\u00f3wnie\u017c sztuczne wywo\u0142anie porodu. Je\u017celi jednak ci\u0105\u017ca, pomimo wady lub wad, w tym ci\u0119\u017ckich, nie obumrze w ciele kobiety, kobieta, zgodnie z obecnym stanem prawnym, musi dziecko urodzi\u0107. I podobnie, dziecko, mimo cierpienia musi przej\u015b\u0107 por\u00f3d. W\u00f3wczas pozostaje opieka paliatywna: dba si\u0119 o nawodnienie, ciep\u0142o, natlenienie, od\u017cywienie oraz o to, aby dziecko nie odczuwa\u0142o b\u00f3lu.<\/span><\/p>\n

Ci\u0119\u017ckie wady rozwojowe, takie jak na przyk\u0142ad brak \u0142o\u017cyska lub niewykszta\u0142cenie si\u0119 wydolnych t\u0119tnic, mog\u0105 uniemo\u017cliwi\u0107 dalszy rozw\u00f3j ci\u0105\u017cy, gdy\u017c s\u0105 jego warunkiem koniecznym. Bez kr\u0105\u017cenia, natlenienia i od\u017cywienia nie ma mowy o kolejnych etapach ci\u0105\u017cy. Ale wady l\u017cejsze, kt\u00f3re z regu\u0142y pojawiaj\u0105 si\u0119 p\u00f3\u017aniej i r\u00f3wnie\u017c mog\u0105 by\u0107 efektem mutacji genetycznych przenoszonych mi\u0119dzypokoleniowo (albo \u015bwie\u017cych mutacji) , mog\u0105 pozwala\u0107 na dalszy rozw\u00f3j p\u0142odu. Nie oznacza to jednak, \u017ce przestaj\u0105 by\u0107 wadami tzw. letalnymi, czyli \u015bmiertelnymi, ju\u017c po urodzeniu. Wsp\u00f3\u0142czesna medycyna rozszerzy\u0142a katalog mo\u017cliwych do leczenia chor\u00f3b p\u0142odu zar\u00f3wno w organizmie matki, jak i ju\u017c po urodzeniu si\u0119 dziecka. Nie wszystkie wady jednak do leczenia si\u0119 nadaj\u0105 \u2013 zaznaczaj\u0105 lekarze, przyznaj\u0105c, \u017ce jest to problem etyczny, a nie medyczny. Przyk\u0142adem mog\u0105 by\u0107 wybrane wady serca. Z jednej strony cz\u0119\u015b\u0107 z nich mo\u017cna leczy\u0107 jeszcze w \u017cyciu p\u0142odowym pod warunkiem odpowiedniego zaawansowania ci\u0105\u017cy, ale cz\u0119\u015b\u0107 jedynie po to, aby dziecko urodzi\u0142o si\u0119 \u017cywe. Z drugiej strony, nie zawsze warto to robi\u0107 z uwagi na p\u00f3\u017aniejszy efekt, kt\u00f3ry w wi\u0119kszo\u015bci mo\u017ce pozosta\u0107 mizerny. Dziecko, pomimo leczenia, i tak umiera. Te najpowa\u017cniejsze wady oczywi\u015bcie nie pozwol\u0105 na rozw\u00f3j ci\u0105\u017cy w og\u00f3le, ale przyjmuje si\u0119, \u017ce w razie urodzenia si\u0119 dziecka z wad\u0105 serca, kt\u00f3ra, je\u015bli pozwala na rozw\u00f3j p\u0142odu, jest zazwyczaj l\u017cejsza, dzieci takie si\u0119 leczy \u2013 wyja\u015bnia jeden z lekarzy ginekolog\u00f3w i po\u0142o\u017cnik\u00f3w. Neonatolog ma obowi\u0105zek ratowania wszystkich, \u017cywo urodzonych dzieci, nawet je\u015bli nie maj\u0105 szansy na d\u0142ugie prze\u017cycie, ale szans\u0119 prze\u017cycia maj\u0105.\u00a0<\/span><\/p>\n

Obecnie, dysponuj\u0105c odpowiednim zapleczem, mo\u017cna ratowa\u0107 \u017cycie maluszk\u00f3w wa\u017c\u0105cych niespe\u0142na p\u00f3\u0142 kilograma. W praktyce oznacza to mo\u017cliwo\u015b\u0107 prze\u017cycia dzieci urodzonych w oko\u0142o 2<\/span>3<\/span> tygodniu ci\u0105\u017cy, <\/span>czasem<\/span> w 22<\/span>. <\/span>Mo\u017cliwe s\u0105<\/span> r\u00f3wnie\u017c<\/span> konsultacje w sytuacjach, kiedy, zazwyczaj w drugiej po\u0142owie ci\u0105\u017cy, wyst\u0119puj\u0105 jakie\u015b nieprawid\u0142owo\u015bci.<\/span> S\u0105 te\u017c<\/span> sytuacje, w kt\u00f3rych<\/span> lepiej jest ci\u0105\u017c\u0119 skr\u00f3ci\u0107 zar\u00f3wno z perspektywy dziecka, jak i matki \u2013 <\/span>przyznaj\u0105 niekt\u00f3rzy eksperci<\/span>.\u00a0<\/span>Oko\u0142o 20. tygodnia ci\u0105\u017cy mo\u017cna ju\u017c, za pomoc\u0105 coraz bardziej szczeg\u00f3\u0142owych bada\u0144 prenatalnych obejmuj\u0105cych r\u00f3wnie\u017c jedn\u0105 z najbardziej, jak dot\u0105d, zaawansowanych technologii\u00a0medycznych, jak\u0105 jest badanie rezonansu magnetycznego, wykry\u0107 ewentualne wady p\u0142odu z uwzgl\u0119dnieniem tych dotykaj\u0105cych o\u015brodkowego uk\u0142adu nerwowego.<\/span>\u00a0<\/span>Nie <\/span>znaczy <\/span>to<\/span>, \u017ce do 2<\/span>0.<\/span> tygodnia ujawni<\/span>\u0105<\/span> si\u0119 wszystkie <\/span>mo\u017cliwe <\/span>wady<\/span> ci\u0105\u017cy<\/span>. – <\/span>Najwi\u0119cej <\/span>z nich<\/span> powstaje<\/span> do 20. tygodnia ci\u0105\u017cy, ale nie wszystkie. <\/span>T<\/span>e najpowa\u017cniejsze <\/span>jednak<\/span> ju\u017c do tego czasu <\/span>zazwyczaj<\/span> wida\u0107 \u2013 <\/span>wskazuj\u0105 niekt\u00f3rzy eksperci. <\/span><\/p>\n

Badania prenatalne maj\u0105 oceni\u0107 anatomi\u0119 rozwijaj\u0105cego si\u0119 p\u0142odu z uwzgl\u0119dnieniem w szczeg\u00f3lno\u015bci <\/span>uk\u0142adu kostno-szkieletowego oraz <\/span>o\u015brodkowego uk\u0142adu nerwowego <\/span>i kszta\u0142tuj\u0105cego si\u0119 m\u00f3zgu<\/span>. <\/span>M\u00f3zg t<\/span>o jest by\u0107, albo nie by\u0107. <\/span>W<\/span> przypadku wad uk\u0142adu <\/span>kostno-szkieletowego<\/span> decyduj\u0105cy mo\u017ce by\u0107 s<\/span>topie\u0144 ci\u0119\u017cko\u015bci takiej wady, <\/span>bo mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107<\/span> na stopie\u0144 upo\u015bledzenia <\/span>samej <\/span>jego <\/span>budowy. <\/span>To z<\/span> kolei <\/span>mo\u017ce znale\u017a\u0107<\/span> prze\u0142o\u017cenie na <\/span>obj\u0119to\u015b\u0107<\/span> p\u0142uc, <\/span>kt\u00f3re <\/span>osi\u0105gaj\u0105 dojrza\u0142o\u015b\u0107 oko\u0142o 36. tygodnia ci\u0105\u017cy<\/span>. <\/span>P<\/span>rzy wadach <\/span>uk\u0142adu kostno-szkieletowego <\/span>m\u00f3zg <\/span>kszta\u0142tuje<\/span> si\u0119 <\/span>zazwyczaj <\/span>prawid\u0142owo \u2013 <\/span>wskazuj\u0105 eksperci.<\/span> Ale, jak wyja\u015bniaj\u0105 inni, upo\u015bledzona zostaje wydolno\u015b\u0107 p\u0142uc. <\/span><\/p>\n

Obecnie oko\u0142o dw\u00f3ch trzecich dzieci przedwcze\u015bnie urodzonych, nawet z zanikiem\/niedostatecznym rozwojem istoty bia\u0142ej m\u00f3zgu warunkuj\u0105cej prawid\u0142owy przep\u0142yw impuls\u00f3w pomi\u0119dzy neuronami, udaje si\u0119 uratowa\u0107. Mog\u0105 by\u0107 utrzymywane przy \u017cyciu, ale ich szanse na prawid\u0142owy <\/span>rozw\u00f3j<\/span> pozosta<\/span>n<\/span>\u0105 mocno ograniczone, <\/span>je\u017celi nie niemo\u017cliwe.<\/span>\u00a0<\/span>N<\/span>ajcz\u0119stsz\u0105 przyczyn\u0105 niedorozwoju m\u00f3zgu jest niedotlenienie<\/span>. <\/span>T<\/span>e<\/span> dotykaj\u0105 <\/span>r\u00f3wnie\u017c <\/span>w przewa\u017caj\u0105cej mierze dzieci przedwcze\u015bnie urodzon<\/span>e<\/span>. Dlatego na\u015bladowanie warunk\u00f3w panuj\u0105cych w organizmie kobiety w inkubatorze, kt\u00f3ry poza zapewnieniem odpowiedniej temperatury umo\u017cliwia r\u00f3wnie\u017c dostarczenie do jeszcze nie w pe\u0142ni rozwini\u0119tego organizmu, w tym m\u00f3zgu, tlenu, mo\u017ce pozwoli\u0107 na uratowanie \u017cycia dziecka przedwcze\u015bnie urodzonego albo urodzonego z nisk\u0105 mas\u0105 urodzeniow\u0105.<\/span>\u00a0<\/span>Jednocze\u015bnie wadami letalnymi, czyli \u015bmiertelnymi, s\u0105 te dotycz\u0105ce nieprawid\u0142owo\u015bci w samej budowie m\u00f3zgu. Mo\u017ce to by\u0107 brak m\u00f3zgu w og\u00f3le, nieprawid\u0142owy podzia\u0142, czyli brak wykszta\u0142cenia si\u0119 p\u00f3\u0142kul m\u00f3zgowia, czy te\u017c brak okre\u015blonych struktur sk\u0142adaj\u0105cych si\u0119 na m\u00f3zg. <\/span>I te<\/span> najpowa\u017cniejsze wady w\u0142a\u015bciwie uniemo\u017cliwi<\/span>\u0105<\/span> prze\u017cycie dziecka poza organizmem kobiety. <\/span>D<\/span>o katalogu <\/span>mo\u017cna doda\u0107 jeszcze<\/span> jedn<\/span>o zdarzenie<\/span> \u2013 rozleg\u0142y wylew krwi do m\u00f3zgu. <\/span>Z<\/span> drugiej strony, negatywne skutki tego mniej rozleg\u0142ego mo\u017cna zminimalizowa\u0107 \u2013 <\/span>wskazuj\u0105 niekt\u00f3rzy <\/span>lekarze<\/span>. <\/span><\/p>\n

P<\/span>odobnie, je\u017celi w czasie ci\u0105\u017cy kobieta zmaga si\u0119 z problemami psychicznymi <\/span>o niezbyt du\u017cym nasileniu, ale<\/span> powinna przyjmowa\u0107 leki stabilizuj\u0105ce jej stan, a s\u0105 one bezpieczne dla p\u0142odu, dziecko zazwyczaj rodzi si\u0119 zdrowe. – Nie jestem w stanie oceni\u0107 zdrowia psychicznego nowo narodzonego dziecka, kt\u00f3rego matka przyjmowa\u0142a leki psychiatryczne w <\/span>okresie<\/span> ci\u0105\u017cy, ale jako neonatolog mog\u0119 oceni\u0107 czy jego <\/span>anatomia<\/span> oraz odruchy na stymulacj\u0119 uk\u0142adu nerwowego s\u0105 prawid\u0142owe \u2013 <\/span>wskazuje jeden z neonatolog\u00f3w<\/span> – I z regu\u0142y s\u0105 z zastrze\u017ceniem, \u017ce neonatolodzy monitoruj\u0105 dzieci do 3. roku \u017cycia -precyzuje. <\/span><\/p>\n

Do prawid\u0142owego rozwoju dziecka niezb\u0119dne jest jeszcze \u015brodowisko, a w szczeg\u00f3lno\u015bci dotyk matki. Je\u017celi matka jest powa\u017cnie chora i nie jest w stanie nawi\u0105za\u0107 wi\u0119zi, jak\u0105 <\/span>warunkuje<\/span> dotyk, dziecko mo\u017ce rzeczywi\u015bcie zosta\u0107 <\/span>umieszczone w pieczy<\/span> zast<\/span>\u0119<\/span>pcz<\/span>ej<\/span>. <\/span>Ale<\/span> przes\u0142anka \u015bci\u015ble psychiatryczna pozwalaj\u0105ca na usuni<\/span>\u0119<\/span>cie ci\u0105\u017cy, gdy <\/span>mo\u017ce <\/span>zagra\u017ca<\/span>\u0107<\/span> zdrowiu lub \u017cyciu kobiety, <\/span>mo\u017ce by\u0107 widziana jako<\/span> kontrowersyjna. Z jednej strony psychiatrzy <\/span>twierdz\u0105, \u017ce<\/span> potrafi\u0105 <\/span>od<\/span>r\u00f3\u017cni\u0107 <\/span>faktyczne <\/span>gro\u017aby samob\u00f3jcze od tych ,,udawanych\u201d, z drugiej strony mo\u017ce to by\u0107 ryzykowne.<\/span><\/p>\n

Tekst powsta\u0142 na podstawie rozm\u00f3w z ginekologami, po\u0142o\u017cnikami i neonatologami oraz na bazie literatury naukowej<\/strong><\/p>\n

Autorka urodzi\u0142a si\u0119 50 lat temu z mas\u0105 urodzeniow\u0105 2 kg jako noworodek p\u0142ci \u017ce\u0144skiej<\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Autor tekstu: Marta Kobla\u0144ska, 30 maja 2025.\u00a0Zdj\u0119cie: Zap\u0142odnienie. Licencja TBIT, Pixabay Im ci\u0119\u017csza jest wada genetyczna zarodka i p\u00f3\u017aniejszego p\u0142odu, tym szybciej jest on eliminowany z organizmu kobiety. L\u017cejsze wady z regu\u0142y pozwalaj\u0105 na donoszenie ci\u0105\u017cy, cho\u0107 nie oznacza to, \u017ce dziecko prze\u017cyje po urodzeniu \u2013 m\u00f3wi\u0105 eksperci z zakresu ginekologii i po\u0142o\u017cnictwa oraz neonatologii. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[5,4,1],"tags":[],"class_list":["post-1023","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-evolution-in-a-nutshell","category-genetics","category-healthmedical-security"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/evolutionandsecurity.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1023","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/evolutionandsecurity.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/evolutionandsecurity.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/evolutionandsecurity.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/evolutionandsecurity.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1023"}],"version-history":[{"count":19,"href":"https:\/\/evolutionandsecurity.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1023\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2079,"href":"https:\/\/evolutionandsecurity.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1023\/revisions\/2079"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/evolutionandsecurity.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1023"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/evolutionandsecurity.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1023"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/evolutionandsecurity.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1023"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}