![\"\"](\"https:\/\/evolutionandsecurity.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/gas-stove-7075036_1280-1024x682.webp\")
<\/p>\n<\/p>\n
By Marta Kobla\u0144ska, 2009\/2010, Photo: palnik gazowy, Pixabay<\/p>\n
Stopie\u0144 zaawansowania cywilizacyjnego mo\u017ce by\u0107 widziany jako umiej\u0119tno\u015b\u0107 u\u017cytkowania energii.<\/span><\/strong><\/p>\n Cz\u0142owiek, aby odnale\u017a\u0107 swoje miejsce we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie musi dostosowa\u0107 si\u0119 do wymog\u00f3w stawianych mu przez zmieniaj\u0105ce si\u0119 otoczenie i cywilizacj\u0119, w kt\u00f3rej \u017cyje. Wed\u0142ug Leslie White\u2019a<\/strong> cz\u0142owiek nie buduje kultury, ale jest ona niezale\u017cnym systemem, kt\u00f3rego regu\u0142y s\u0105 internalizowane. Cz\u0142owiek z kolei stara si\u0119 wed\u0142ug nich post\u0119powa\u0107 z obawy przed wykluczeniem za z\u0142amanie tabu. Wsp\u00f3\u0142czesne nam tabu \u015bwietnie opisuje Alfred<\/strong> Radcliffe-Brown<\/strong>. Kultura wytwarza pewne warto\u015bci – najsilniej przyswajane przez cz\u0142owieka, warto\u015bci, dla zachowania i spe\u0142nienia kt\u00f3rych, cz\u0142owiek jest got\u00f3w po\u015bwi\u0119ci\u0107 wiele z danej mu i pozyskiwanej przez niego energii.<\/span><\/p>\n Wed\u0142ug White\u2019a to umiej\u0119tno\u015b\u0107 wytwarzania, pozyskania i zastosowania nadwy\u017cek energii przez grup\u0119 kulturow\u0105, obecnie nar\u00f3d zorganizowany w pa\u0144stwo, warunkuje rozw\u00f3j tej\u017ce grupy<\/strong>, jej zmian\u0119 rozumian\u0105 jako post\u0119p. Jest on osi\u0105gany mi\u0119dzy innymi poprzez udoskonalanie narz\u0119dzi, kt\u00f3rymi pos\u0142uguje si\u0119 cz\u0142owiek od chwili swojego wyewoluowania u\u0142atwiaj\u0105c sobie w ten spos\u00f3b \u017cycie w danym kr\u0119gu kulturowym. Stopie\u0144 zaawansowania cywilizacyjnego mo\u017ce by\u0107 widziany, jak s\u0105dz\u0105 niekt\u00f3rzy, jako umiej\u0119tno\u015b\u0107 u\u017cytkowania energii, umiej\u0119tno\u015b\u0107 jej pozyskania w wystarczaj\u0105cej ilo\u015bci i odpowiedniej formie dla zapewnienia jak najwi\u0119kszej liczbie ludzi, obywatelom dost\u0119pu do u\u0142atwie\u0144 technologicznych stanowi\u0105cych nieodzowne elementy post\u0119pu interpretowanego, na przyk\u0142ad, jako ilo\u015b\u0107 wolnego czasu. Ten czas mo\u017ce by\u0107 spo\u017cytkowany na rozw\u00f3j pasji, zainteresowa\u0144, na zaj\u0119cie si\u0119 wychowaniem dzieci, czy te\u017c konsumpcj\u0119. Poprzez powy\u017cszy mechanizm surowce energetyczne, takie jak gaz ziemny staj\u0105 si\u0119 swoistego rodzaju warto\u015bciami, przywi\u0105zanie do kt\u00f3rych wynika z przywi\u0105zania do sposobu \u017cycia, czy te\u017c aspiracji, do osi\u0105gni\u0119cia poziomu \u017cycia pozwalaj\u0105cego na samorealizacj\u0119, czy te\u017c dost\u0119p do liczniejszych produkt\u00f3w cywilizacji. <\/span><\/p>\n Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie, pomimo zr\u00f3\u017cnicowania kulturowego na r\u00f3\u017cnych poziomach organizacji grup ludzkich, czy te\u017c r\u00f3\u017cnych podstawach przewa\u017caj\u0105cych w tej\u017ce organizacji \u2013 jak pisa\u0142 Claude Levi-Strauss<\/strong> \u2013 podstawie pokrewie\u0144stwa, czy te\u017c jak chcieli jego oponenci podstawie stosunk\u00f3w produkcji, liderzy spo\u0142eczni- rz\u0105dy d\u0105\u017c\u0105 do zapewnienia narodom, z kt\u00f3rych si\u0119 wywodz\u0105, surowc\u00f3w energetycznych niezb\u0119dnych do sprostania wymogom dzisiejszego \u015bwiata \u2013 wytwarzania ciep\u0142a, paliw, p\u00f3\u0142produkt\u00f3w do dalszego wytwarzania lekarstw, nawoz\u00f3w, tekstyli\u00f3w. Dzisiejsza cywilizacja w wi\u0119kszym te\u017c stopniu polega na mobilno\u015bci.\u00a0 Mo\u017cna zaobserwowa\u0107 swego rodzaju zale\u017cno\u015b\u0107 mi\u0119dzy stopniem jej rozwoju rozumianym jako np. liczba ludzi \u017cyj\u0105cych na spos\u00f3b nam znany, a liczb\u0105 tych\u017ce, kt\u00f3rzy mog\u0105 np. podr\u00f3\u017cowa\u0107. Percepcja wolnego czasu i ch\u0119\u0107 przeznaczenia go na samo podr\u00f3\u017cowanie wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie r\u00f3wnie\u017c jest inna \u2013 chcemy wykorzystywa\u0107 ten czas na samo poznanie, nie na ruch, cho\u0107 paradoksalnie nasza zdolno\u015b\u0107 ruchu, przemieszczania si\u0119 jest warunkiem koniecznym poznania \u2013 nowych miast, pa\u0144stw, kultur, sposobu \u017cycia. Cz\u0119sto mobilno\u015b\u0107 jest warunkiem koniecznym naszego uczestnictwa we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie\u2013 migracje zarobkowe. Tak, czy inaczej, do tego niezb\u0119dne jest paliwo. Podobnie jak do produkcji tworzyw sztucznych, kt\u00f3rych dost\u0119pno\u015b\u0107 poprzez w coraz wi\u0119kszym zasi\u0119gu akceptowaln\u0105 cen\u0119 dla coraz wi\u0119kszych mas ludno\u015bci daj\u0105 im szans\u0119 w\u0142\u0105czenia si\u0119 w nurt swoistej wsp\u00f3lnoty cywilizacyjnej. Paliwo pozyskuje si\u0119 zgodnie z przes\u0142ankami ekonomicznymi i technologicznym zaawansowaniem z w\u0119gla, ropy naftowej i gazu ziemnego, przy czym ten ostatni, daje najmniejsz\u0105 emisj\u0119 zanieczyszcze\u0144 w przeliczeniu na uzyskiwan\u0105 z niego jednostk\u0119 ciep\u0142a<\/strong>. Cena surowc\u00f3w kopalnych umiejscawia alternatywne \u017ar\u00f3d\u0142a energii w przysz\u0142o\u015bci, cho\u0107 z drugiej strony ro\u015bnie ich rola z powodu coraz g\u0142o\u015bniejszych postulat\u00f3w wliczania tych tradycyjnych do rachunku koszt\u00f3w \u015brodowiskowych.<\/span><\/p>\n Surowce s\u0105 wi\u0119c niezb\u0119dne do utrzymania tempa rozwoju, kt\u00f3ry warunkuje funkcjonowanie cz\u0142owieka we wsp\u00f3\u0142czesnej kulturze, we wsp\u00f3\u0142czesnym mu spo\u0142ecze\u0144stwu, a nie poza nim, przez to staj\u0105 si\u0119 swoist\u0105 warto\u015bci\u0105, status quo, kt\u00f3ry musi wyznacza\u0107 lini\u0119 post\u0119powania polityk\u00f3w, kt\u00f3rzy chc\u0105c rz\u0105dzi\u0107 musz\u0105 utrzyma\u0107 lub polepszy\u0107 stop\u0119 \u017cycia jak najwi\u0119kszej liczby cz\u0142onk\u00f3w danego spo\u0142ecze\u0144stwa, bo tylko odczuwalny dobrobyt warunkuje sukces w kolejnych wyborach. <\/strong><\/span><\/p>\n W swojej pracy chcia\u0142abym zbada\u0107 mo\u017cliwo\u015bci pa\u0144stwa polskiego odno\u015bnie pozyskania i wykorzystania gazu ziemnego, niezb\u0119dnego do budowania post\u0119pu cywilizacyjnego \u2013 sposobu \u017cycia Polak\u00f3w w czasie komunizmu i po przemianach w 1989 roku, Wed\u0142ug White\u2019a<\/strong> ilo\u015b\u0107 energii pozyskanej oraz wielko\u015b\u0107 potrzeb cz\u0142owieka, grupy, w kt\u00f3rej \u017cyje oraz liczba wytwarzanych d\u00f3br na jednostk\u0119 energii zale\u017cy od wydajno\u015bci narz\u0119dzi, za pomoc\u0105 kt\u00f3rych energia ta jest wprowadzana do u\u017cytku.<\/strong> Chcia\u0142abym przeanalizowa\u0107 <\/span>narz\u0119dzia \u2013 rozumiej\u0105c je nie tylko jako narz\u0119dzia materialne -, kt\u00f3rymi dysponujemy, dane m\u00f3wi\u0105ce o liczbie wytwarzanych towar\u00f3w w przeliczeniu na jednostk\u0119 energii zu\u017cywan\u0105 do ich produkcji w latach 70-tych ( od tego czasu Polska otrzymuje gaz ziemny) i obecnie oraz dost\u0119pno\u015b\u0107 tych\u017ce d\u00f3br dla przeci\u0119tnego nabywcy. Chcia\u0142abym tak\u017ce pozyska\u0107 dane m\u00f3wi\u0105ce o sposobie \u017cycia Polak\u00f3w i ewentualnych zmianach poprzez informacje o czasie wykorzystywania gazu ziemnego i spr\u00f3bowa\u0107 powiedzie\u0107 o zmianach, je\u015bli takowe nast\u0105pi\u0142y \u2013 np. mniejsze zu\u017cycie gazu ziemnego w miastach w godzinach obiadowych. Chcia\u0142abym r\u00f3wnie\u017c dowiedzie\u0107 si\u0119 czy i jak zwi\u0119kszy\u0142a si\u0119 liczba Polak\u00f3w <\/span>korzystaj\u0105cych z udogodnie\u0144 takich jak gaz ziemny z sieci, a nie propan \u2013 butan z butli (kt\u00f3ry w rzeczywisto\u015bci jest pozosta\u0142o\u015bci\u0105 po przerobie ropy naftowej, podobnie jak nap\u0119d do samochod\u00f3w -LPG).<\/span><\/p>\n Prze\u0142o\u017cenie surowc\u00f3w na \u017cycie codzienne ludzi mo\u017ce by\u0107 w cz\u0119\u015bci wyt\u0142umaczeniem zaciek\u0142ych spor\u00f3w polityczno-ekonomicznych o nie. Pytanie jednak, czy s\u0142u\u017c\u0105 one wykorzystaniu surowc\u00f3w dla dobra cz\u0142owieka i u\u0142atwienia jego codziennego \u017cycia, czy te\u017c w\u0142\u0105czania coraz wi\u0119cej jednostek do obiegu cywilizacyjnego, czy te\u017c s\u0105 wykorzystywane do realizacji interes\u00f3w ideologicznych poszczeg\u00f3lnych grup umocowanych, <\/strong><\/span>zgodnie z za\u0142o\u017ceniem demokracji, tymczasowo na szczytach w\u0142adzy.<\/span><\/strong><\/p>\n Autorka pisa\u0142a powy\u017csze ,,dywagacje”, kiedy nie mog\u0142a wym\u00f3wi\u0107 ani s\u0142owa w j\u0119zyku angielskim, a deficyty pisanego j\u0119zyka polskiego s\u0105 widoczne w tre\u015bci.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" By Marta Kobla\u0144ska, 2009\/2010, Photo: palnik gazowy, Pixabay Stopie\u0144 zaawansowania cywilizacyjnego mo\u017ce by\u0107 widziany jako umiej\u0119tno\u015b\u0107 u\u017cytkowania energii. Cz\u0142owiek, aby odnale\u017a\u0107 swoje miejsce we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie musi dostosowa\u0107 si\u0119 do wymog\u00f3w stawianych mu przez zmieniaj\u0105ce si\u0119 otoczenie i cywilizacj\u0119, w kt\u00f3rej \u017cyje. Wed\u0142ug Leslie White\u2019a cz\u0142owiek nie buduje kultury, ale jest ona niezale\u017cnym systemem, kt\u00f3rego […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[7,16],"tags":[],"class_list":["post-1771","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-oilgas-security-of-supply","category-sustainability-technologies"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/evolutionandsecurity.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1771","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/evolutionandsecurity.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/evolutionandsecurity.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/evolutionandsecurity.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/evolutionandsecurity.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1771"}],"version-history":[{"count":20,"href":"https:\/\/evolutionandsecurity.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1771\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1798,"href":"https:\/\/evolutionandsecurity.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1771\/revisions\/1798"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/evolutionandsecurity.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1771"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/evolutionandsecurity.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1771"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/evolutionandsecurity.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1771"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}